WHAT IS WEB 2.0?

 Ideas, Technologies and Implications for Education (Anderson, 2007) 

SARRERA

            2006. urtean Time aldizkariak urteko pertsona aukeratu zuen Web 2.0, hau da, 2006. urtea Interneten urtea zela esan nahi zuen. Iraultza antzeko bat ari zen gertatzen, iraultza soziala, hain zuzen ere. Hezkuntzan ere antzematen ari zena.
            Txosten honen arabera, esan daiteke, azkenengo 15 urteetan Internet fase berri batera pasa dela, non jende askok parte hartzen duen, Web 2.0, hain zuen ere.

            Interneten dagoen informazioa edozeinek aldatu dezake, Web 2.0-ko hainbat tresnei edo zerbitzuei esker, hala nola, blogak, wikiak, podcastak, RSS-ak. Web soziala ere deitzen zaio Web 2.0-ri.

            Interneten historian bi Tim izan dira ospetsuak:

            1.- Interneten sortzailea edo Tim Berners-Lee. Web 2.0, Web 1.0n lana egin duten pertsona horiei esker sortu zela dioena.

            2.- Tim O’Reilly. O’Reilly Media Inc. enpresako sortzailea, non Web 2.0 kontzeptua asmatu zuten.

WEB 2.0-KO ZERBITZUAK

            Ondoren aipatuko ditugun Web 2.0-ko zerbitzuak erabiltzen dira hezkuntzan:

2.1. BLOGAK: Terminologia hau Jorn Barger-ek sortua da 1997. urtean. Web sinple bat da eta jendeak bere informazioa eta bere iritzia jartzen du “posts” edo sarrera bidez. Sarrerak, kronologikoki bilduta geratzen dira, berrienetik zaharrenera. Sarrerak etiketatu egiten dira, “tag” bidez. Blog bateko berriak jaso daitezke RSS edo Atom sindikazioaren bidez. “Blogosfera” hitza sortu da, blog kopuru ugariren ondorioz eta bertan dauden pertsonen arteko erlazioen garrantziagatik.
            “Enlazatzea” kontzeptu oso garrantzitsua da, honela berreskurapena eta blog ezberdinen arteko loturak errazago bilatzen dira. Permalink-aren bidez egindako enlazea ezin da aldatu eta horrela ez dugu galduko.
            Blog bateko berriak jaso daitezke RSS edo Atom sindikazioaren bidez. RSS irakurtzeko programatxo bat erabiltzen duenak, informazio jario mota hau eskaintzen duten web guneetan eguneratzen diren berriak jaso ditzake, jatorrizko web guneetan sartu beharrik gabe. Web gune jakin bateko informazioa, izen emate baten bidez hitzartzen da.
            “Trackback edo pingback”-aren bidez blog baten sortzaileak beste baten sortzaileari bere blogean zerbait komentatu duela esango dio.
            Blog baten sortzaileak Blogroll edo beste blog-en loturarako zerrenda bat egin dezake (lista de favoritos).
            “Blogosfera” hitza sortu da, blog kopuru ugariren ondorioz eta bertan dauden pertsonen arteko erlazioen garrantziagatik.

2.2 WIKIAK: Web orrialde bat edo batzuk dira, zeinetan baimena dutenak edukiak barneratu ditzaketen, hau da, modu kolektibo batean eraikitzen dena.Hezkuntza instituzioetan hauen bidez edukiak denen artean eraiki daitezke. Baina pasahitza sartzeko aukera ematen du, pribatutasuna mantendu nahi denean.Eredu argiena Wikipedia izango da, lankidetza modu bezala. Hala ere, esan behar da hemen definizio hoberenak ingelesez daudela.

Normalean Wiki-etan “edizio” botoi bat egoten da sarrera berriak egiteko eta zenbait kasutan edukiak ezabatzeko ere.

Blog-ek ez bezala, Wiki-ek normalean “historial” funtzio bat dute, aurreko bertsioak aztertzeko eta baita hauek berregituratzeko ere.

Wiki adibideak: Wikipedia, AulaWiki21, Wikitaller, WikiColombia, WikiEconomia...

Wikiak sortzeko tokiak: WikiSpaces, Wetpoint, MediaWiki, Twiki.

2.3. TAGGING a ETA GIZARTE BOOKMARKINGa: Etiketa edo tag hitz klabe bat da, geroago bilaketa errazagoa gerta dadin.

“Gizarte Bookmarking”-a: erabiltzaileek Web orrialdeak antolatu eta biltegiratzeko modu bat da. Horrela interesgarriak zaizkien orrialdean gordetzen dituzte modu pribatu edo publiko batean.
Ezaugarriak:
1.       zerbitzu remoto batean gorde daitezke helbideak.
2.       beste erabiltzaileekin konpartitu daitezke.
3.       markatzaile hauetan etiketak jar ditzakegu (markatzaile bat baino gehiago jar daitekeelarik)

Baina etiketatzea Web orrialdeez harago doa eta Youtube, Flickr-en ere etiketak jar daitezke.
Etiketatze hauek taldekatu daitezke, etiketa hodei (tag clouds) edo etiketa taldeak (Tag sets) sortuz. Erabiltzen den aldien arabera hodei tamaina handituko da.

“Gizarte Bookmarking”-a ahalbidetzen duten tokiak: Blinklist, Digg, Librarything, SiteBar, RawSugar...

Folksonomia: sarearen erabiltzaile askok egiten dituzten etiketatzeen ondorioz gertatzen da eta Gizarte Bookmarking-ei esker erraztu egiten da.

Honi esker bakoitzak bere hiztegia erabil dezake gero erabilgarri egingo zaion datu base bat osatzeko eta gainera, nahi badu, beste irakasleekin partekatzeko. Gero materiala honen kontsultak egiteko orduan bere interes berdinak dituzten pertsonekin kontaktuan jartzeko aukera izango du.

2.4. MULTIMEDIA SHARING (multimedia elkarbanatzea):

Web zerbitzuetan garapen handiena izan duen alderdietako bat multimedia edukia gorde eta elkarbanatzeko zerbitzuena izan da. (Flickr, Youtube...)
Gaur egun, miloika pertsonek parte hartzen dute multimedia produktuak elkarbanatuz, beren podcast-ak sortuz, argazkiak, bideoak...
Zabalkunde hau kostu baxu eta kalitate altuko aparailu (argazki kamera...) eta zenbait Web orrialderen sorkuntzagatik, baliabideak partekatzea errazagoa egingo du.
Bestalde, multimedia bildumak gordetzea ahalbidetzen duten tokiek edozein Web edo Blog-eko edukiak ikustea ahalbidetzen dute.
Multimedia edukiak bildu eta partekatzea ahalbidetzen duten tokiak: SildeShare, GoogleDocs, Youtube, Flirck, OutPictures, SnashFish...

2.5. AUDIO BLOGGING-a eta PODCASTING-a:

“Podcast”: hasieran audio grabaketei buruzkoak ziren, blogetara geroago barneratzen ziren, Audioblog-ak sortuz. Geroago, bideoak barneratu eta “Videopodcast”-ak deitu ziren.

●                               Grabatzaile digital bat edo antzeko aparailu baten bidez sortzen da (MP3) PC batean gero erabiltzeko. Geroago artxibo hau zerbitzarian gordetzen da eta RSS baten bidez mundu guztiari ezagutaraziko zaio.

●                               Erabiltzaileak RSS zerbitzura elkartzen dira eta podcast hauei buruzko informazio eguneratua jasotzen dute.

Hezkuntzan, erabiliena atzerriko hizkuntzen inguruan eman ohi da. Irakasleak podcast batzuk sor ditzake eta ikasleen artean zabaldu RSS bidez edo eskola sarearen bidez.

Ikasleek ere beren Podcast-ak sor ditzakete, esan nahi dutenaren gidoi bat osatuz bere hizkuntzan edo atzerriko hizkuntzan.
Podcast-ak bildu eta partekatzeko tokiak: Odeo, Podcast.ES, Educause, Caja de Herramientas...

2.6. RSS eta SINDIKAZIOA:

RSS sindikazio estandar bat da, hau da, datu formato famili bat erabiltzaileei eguneratutako informazioaren berri emateko (“feed”, “Webfeed” edo “chanel”).
RSS-ak bi osagai ditu: XML kodea eta RSS irakurlea edo agregatzailea. Bigarren honen bidez, bere interesekoa den orrialdera elkartzeko aukera izango du edozein pertsonak. (“Mis favoritos” funtzioa erabiltzeko modu azkarrago bat da.
Lehenengo pausoa RSS irakurle bat aukeratzea da (beti aparailu berdinetik konektatzen bagara instalatuko dugu RSS irakurle bat).
RSS-aren funtzio nagusia da ez dela uneoro gure orrialde gustokoenak begiratzen egon beharrik aldaketak egon diren jakiteko. RSS irakurlea zuzenean konektatzen da orri horietara eta eguneraketak azaltzen dizkigu.
Sindikazioa (Syndiction): “Web edukien sindikazioa” da Web Feed-ek populazio zati bat eskura ematen dioten Web orriko zati batzuen informazioa. Baina normalean, zenbait orrialde denbora epe zehatz batzuetan kontsultatzen dituen programa informatikoa izango da.
Normalean erabilpena dohainekoa da eta ez dago aldeen arteko kontraturik.

3. WEB 2.0-ri BURUZKO IDEIA NAGUSIAK:

3.1. Norbanako produkzioa eta erabiltzaileek sortutako edukiak: 80. hamarkadan gazteek beren fanzine propioak egiten zituzten moduan, oraingo gaztediak klik bat eginaz nahi duena grabatu, ixikitu eta etiketatu dezake. Azkenaldiko teknologi aurrerapenek hiritarren aldizkaritzaren edo lekukoaren ekarpenari eman dio bide.

3.2. Jendetzaren boterea: Kolektibitatearen jakituriari buruz ari garenean, zein jakituri motari buruz ari garen jakin behar dugu,. Informazioa jakituriarekin parekatzen badugu adibide pila azter ditzakegu, abilidade intelektuala eduki eta erakusteari buruz ari bagara, Orduña konplexuagoa da.

3.2.1. Jendetzaren jakituria: James Surowieckiren liburu baten izenburua da. Berak hiru arazo mota aurkitzen ditu (kognitiboak, koordinaziokoak eta kooperaziozkoak). Liburu honek bere sona izan du Web 2.0 aren inguruko pentsaeran.

3.2.2. Jendetza iturburu gisa, amateurraren igoera: Interneten inguruan bilduriko jendetzak zenbait arazori aurre egiten diete.

3.2.3. Folkosomiak: Norbanakoak norbanako bezala lana egin baina emaitza kolektiboak lortuz. Honela modu berdintsuan gauzak izendatzen dituzten erabiltzaileak taldekatu daitezke (Tag antzekoak partekatzen dituztenak).

3.3.Data eskala epikoan: Informazioaren aro honetan datu asko erabiltzen da. Datuen kudeaketak eztabaida asko sortzen ditu.

3.4. Partehartzearen arkitektura: Kolaborazioarekin erlazionatuta dago kontzeptu hau.

3.4.1 Partehartze eta irekiera: Erabiltzeko tresnen erraztasuna.

3.5. Sarelanaren efektuak, botere legeak eta buztan luzea deiturikoa: Sare-lanaren efektua asko erabilia izan da ekonomi arloan eta zerbitzu erabileraren goranzko balioa deskribatzeko erabiltzen da. Internet izanik telekomunikazioaren bihotza, software zerbitzu berriak ari dira erabilgarri bilatzen berauek erabiltzearen efektua izugarria baita.

3.6. Irekitasuna: lege aldetik, erregulazio aldetik, politika eta gizarte aldetik bere edukien kontrola eta zuzentasuna bermatzeko ahaleginak ekarri ditu berarekin Web 2.0-k.

4.TEKNOLOGIA ETA ESTANDARRAK

Internet plataforma modura ikustean datza, lehen erabiltzen zen makinak zuen garrantzia, orain berriz, plataformak ahalbidetzen du dena.

Badaude teknologi multzo batzuk nahiko zabalduak eta beraien funtzioa orrien erabilera erraztea da.

Soap eta Rest izenekoak arindu eta sinplifikatutako programatzeko modeloak dira.

Mikroformatoak, semi estrukturatuta dagoen informazio semantikoa finkatzeko erabili ohi dituzte. Informazio adizionala ere eskaini dezakete, baita ere API irekiak programatzaileei mekanismoak ematen dizkien modulu multzo batzuk kudeatu ahal izateko.

5. HEZKUNTZA

Eztabaida handiak sortzen ditu hezkuntzan softwareak erabiltzearen inguruan. Batzuentzat abantaila eta beste batzuentzat desabantaila ugari baitakartza. Batzuentzat ez da fidagarria, besteentzat ordea bai.

Web 2.0 a eta SOA

SOA zerbitzu orientatzaile bat da. Web 2.0ak dituen gabeziak konpontzen saiatzen da.

Eta Web 3.0 a?

Hiru dimentsioko sarea izango litzateke.